Biopierwiastki,
czyli makro-, mikro- i ultraelementy.
Gospodarka
wodno-elektrolitowa organizmu człowieka.
Biopierwiastki w
profilaktyce i terapii schorzeń.
Wapń – calcium, Ca
Wapń jest bardzo ważnym
składnikiem mineralnym w naszym organizmie. Jest on w połączeniu z fosforem
(fosforan wapnia, CaCO3) głównym składnikiem kości i zębów oraz niezbędnym
czynnikiem w procesie krzepnięcia krwi i kurczenia mięśni.
Stałe przyjmowanie go w pokarmach jest niezbędne w każdym wieku, a szczególnie ważne jest dla dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży i matek karmiących.
Wapń, cynk, magnez oraz
witaminy D i C to składniki, które wzmacniają dziąsła (zapobiegają krwawieniom
z dziąseł). Witamina D oraz wapń chronią nas przed chorobą występującą
najczęściej w starszym wieku, jaką jest osteoporosis, czyli
zrzeszotowienie kości. Osteoporosis objawia się zgarbioną sylwetką, łatwą
łamliwością kości, bólami kości i utratą wagi.
Według prof. J.
Aleksandrowicza codzienne dostarczanie w diecie 1300 mg wapnia oraz około 1000
jednostek witaminy D doprowadza do spadku poziomu cholesterolu we krwi, a tym
samym zapobiega powstawaniu miażdżycy i zawału serca.
Brak wapnia w organizmie powoduje
próchnicę zębów, częste bóle głowy, uczucie zmęczenia, ale zarazem bezsenność.
Wapń zwiększa twardość kości i zębów, zmniejsza przepuszczalność śródbłonków
naczyń krwionośnych; działa słabo przeciwalergicznie.
Zmniejszenie jonów 2+
może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, osłabienia siły skurczu serca,
powodując ostrą niewydolność krążenia.
Wapń jest nieodzowny do sprawnego funkcjonowania układu nerwowego (wyzwalanie pobudzenia neuronu) i aktywności wielu enzymów.
Witamina D usprawnia wchłanianie wapnia z jelit do krwi oraz z krwi do kości (zwiększa mineralizację kości).
Dzienne zapotrzebowanie człowieka na wapń jest
zależne od wieku, najczęściej wynosi 1,3-1,6 g. Kobiety w ciąży oraz matki
karmiące powinny otrzymywać w codziennej diecie ok. 2,8-3 g wapnia.
Stężenie wapnia całkowitego
we krwi mniejsze od 2,25 mmol/l u człowieka określa się jako hipokalcemia
(hipo = pod, poniżej normy; calcium = wapń).
Hipokalcemia może być
spowodowana brakiem witaminy D lub magnezu, podawaniem leków, które powodują
spadek stężenia wapnia we krwi (np. mitramycyny), nadmierną utratą Ca z moczem,
zaburzeniami wchłaniania lub (i) trawienia, niedoczynnością przytarczyc.
Hpokalcemia objawia się skurczami powiek, drganiem powiek, skurczem naczyń kończyn – zespół Raynauda, zmianami troficznymi skóry (wypryski), łamliwością paznokci i włosów, zaćmą, zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, zaburzeniami psychicznymi (stany lękowe, depresje) i neurologicznymi (pląsawica, parkinsonizm).
Warto zażywać doustnie
preparaty wapnia, np. Calcium gluconicum, Calcium lacticum – 2-3 razy
dziennie po 1-2 tabletki lub w postaci tabletek dolomitowych, w których obok
wapnia znajduje się magnez.
Najwięcej wapnia zawierają: ser biały 580-1330 mg,
kakao 85 mg, mleko krowie 106 mg, żółtko jaj 135 mg%, poziomki 87 mg, ryż 64
mg, kapusta 57 mg, groch 85 mg, szpinak 75 mg, fasola biała 163 mg, śmietanka
97 mg%, ser edamski 977 mg, ser topiony edamski 499 mg%.
Prawidłowe stężenie wapnia całkowitego w surowicy krwi
wynosi 2,3-2,6 mmol/l (9-10,5 mg%).
W ziołach wapń również
występuje, najwięcej go posiadają: majeranek, kozieradka, bazylia, hyzop,
mięta, arnika, nagietek, goryczki, cząber, tymianek.
Owoce i soki owocowe mogą
stanowić ważne uzupełnienie tego składnika. Dużo wapnia zawierają czarne
porzeczki 60 mg/100 g, jeżyny 63,4 mg, maliny 40,8 mg, pomarańcze 41,2 mg, sok
z malin 14,0 mg/100 ml, sok pomarańczowy 17 mg, sok z porzeczek 29,6 mg, sok z
truskawek 15,8 mg (wg prof. R. Brzozowskiego).
---
Pracownia Biochemii i Biologii Medycznej
---
