Olejek
kubebowy
Litsea cubeba (Lour.) Pers. (Lauraceae)
dostarcza olejek eteryczny Litsea Cubeba Oil - olejek kubebowy. Olejek
uzyskiwany jest z owoców (3-5%). Litsea jest małym drzewkiem lub krzewem (do
12 m(. Gałązki mają średnicę 6-20 cm. Występuje w Azji (Chiny, Indonazja,
Jawa, Sumatra, Kalimantan).
Skład
chemiczny: monoterpeny, seskwiterpeny, monoterpenol, seskwiterpenol, estry,
aldehydy, ketony. Olejek bogaty jest w citral = aldehyd geraniowy (70%),
geranial (czyli alfa-citral), limonen, linalool, octan linalylu, mircen,
neral (czyli beta-citral).
Działanie:
uspokajające, odkażające, odstraszające owady i roztocza, odwaniające
(dezodorujące), odświeżające, obniżające ciśnienie krwi, pobudzające
wydzielanie śliny, soku żołądkowego, żółci i jelitowego, pobudzające
trawienie i wchłanianie pokarmu, poprawiające samopoczucie („podnosi na
duchu”). Olejek kubebowy powstrzymuje rozwój cellulitis oraz zapobiega jego
powstawaniu. Jest to naturalny inhibitor wstrząsu anafilaktycznego, rozkurcza
tchawicę i oskrzela, dlatego działa przeciwastmatycznie.
Wskazania:
bezsenność, nadciśnienie, nerwowy stres, zaburzenia trawienia, bóle brzucha,
choroba morska, nudności i wzdęcia podczas podróży, arytmia, trądzik,
dermatozy, cellulitis, bolesne i nieregularne miesiączkowanie z objawami
nudności i wzdęć.
Farmakokinetyka:
olejek kubebowy wchłania się z jelit do krwi w ciągu 30 minut. Jest wydalany
wraz z moczem w połączeniu z glukuronowym kwasem i kwasem siarkowym, ponadto
wraz z żółcią, łojem, potem oraz powietrzem wydychanym. Metabolity olejku kubebowego wydalane
są z ustroju już po 70 minutach od zażycia. Posiada właściwości lipofilne, w
związku z tym wykazuje powinowactwo do limfy, tkanki tłuszczowej, skóry i
narządów miąższowych. Zwiększa ilość wydzielanego moczu pobudzając kłębuszki
moczowe i krążenie kłębuszkowe.
Przeciwwskazania:
ciąża, laktacja, zapalenie układu moczowego, krwiomocz.
Dawkowanie:
czysty olejek kubebowy można zażywać na cukrze lub miodzie w ilości 5 kropli
3-4 razy dziennie. Stosowany
jest także do nacierania i smarowania obolałych miejsc po rozcieńczeniu z
olejem winogronowym lub alkoholem 40-60% w proporcji 1:1.
Preparaty Alpa
są jedynymi produktami na polskim rynku, które zawierają
olejek
kubebowy.
Olejek kosodrzewinowy
Olejek
kosodrzewinowy – Oleum Pini Pumilionis uzyskiwany jest z kosodrzewiny Pinus
mugo Turra (seu Pinus montana Mill.) z rodziny Pinaceae.
Skład chemiczny:
pinit, pinosylwin, pinocembryna, estry borneolu, kadinen, pinenfelandren,
pumilon. Olejek ma postać słomkowej lub bezbarwnej cieczy o zapachu
balsamiczno-sosnowym.
Działanie:
początkowo osusza oskrzela, następnie wzmaga wydzielanie śluzu w oskrzelach
i oskrzelikach. Działa również
antyseptycznie, słabo żółciopędnie i słabo moczopędnie. Poprawia
samopoczucie. Pobudza wydzielanie soków trawiennych. Zastosowany miejscowo rozszerza
naczynia krwionośne, pobudza ukrwienie i odkaża, poraża receptory bólowe
dając efekt przeciwbólowy.
Wskazania: nieżyty
układu oddechowego, zapalenie zatok obocznych nosa, reumatyzm, bóle mięśni,
nerwobóle.
Stosowanie:
doustnie 4-5 razy dziennie po 5 kropli na cukrze, w mleku lub miodzie. Zewnętrznie:
do nacierania obolałych miejsc, do inhalacji (7 kropli na litr wrzątku,
zastosować parówkę pod ręcznikiem, wdychając opary), ponadto do rozpylania z
wodą w pomieszczeniu z chorym .
Olejek goździkowy
Olejek goździkowy Oleum
Caryophylli jest otrzymywany z goździkowca korzennego (jambłusznik
goździkowy) Eugenia caryophyllata Thunberg (Myrtaceae),
występującego na Madagaskarze, w Afryce Wschodniej.
Skład chemiczny:
eugenol (ok. 85-90%), octan eugenolu, alfa-kariofilen, beta-kariofilen, salicylan metylu.
Działanie:
rozkurczowe, odświeżające, odwaniające, znieczulające, przeciwświądowe,
ściągające, odkażające na układ pokarmowy, układ żółciowy, układ oddechowy i
drogi moczowe, przeciwkaszlowe, pobudzające wydzielanie soków trawiennych.
Zastosowany na
skórę i błony śluzowe najpierw powoduje rozgrzanie, a następnie znieczulenie.
Niszczy bakterie, wirusy, grzyby, roztocze i pierwotniaki. Odstrasza
pasożyty.
Stosowanie: doustnie 2 krople w łyżce miodu lub
na cukrze. 10% maść Unguentum Caryophyllorum na trudno gojące się
rany, oparzenia, odparzenia, odleżyny. Do wcierań przeciwbólowych.
Olejek eukaliptusowy
Olejek
eukaliptusowy – Oleum Eucalypti jest bezbarwną lub słomkową cieczą o
silnym zapachu, początkowo ostrym, a następnie chłodzącym smaku. Uzyskiwany
jest z eukaliptusa gałkowego =
rozdrębu gałkowego - Eucaliptus globulus (Myrtaceae),
występującego w Australii, na Tasmanii i w krajach subtropikalnych. Liscie
zawieraja około 3-5% olejku eterycznego.
Skład chemiczny:
eukaliptol = cyneol (ok. 80-90%), pinen, kamfen, terpienol.
Działanie:
antyseptyczne, dezynfekcyjne, przeciwgnilne, przeciwfermentacyjne,
rozkurczowe, przeciwrobacze, przeciwbólowe. W większych dawkach poraża
ośrodkowy układ nerwowy, obniża ciśnienie krwi i ciepłotę ciała. Początkowo
hamuje, a następnie wzmaga wydzielanie gruczołów błony śluzowej oskrzeli i
tchawicy, nasila ruchy migawkowe nabłonka układu oddechowego. Upłynnia śluz,
wyzwala odruch kaszlowy. Zastosowany zewnętrznie działa drażniąco, a potem
przeciwbólowo. Olejek eukaliptusowy niszczy paciorkowce i gronkowce, nawet
antybiotykoodporne.
Wskazania: nieżyty
żołądka i jelit, schorzenia pęcherza moczowego, do inhalacji w nieżycie
oskrzeli, stany zapalne jamy ustnej, gardła, nosa i zatok obocznych nosa.
Stosowany jest do wcierań przeciwreumatycznych, przeciwartretycznych oraz
przy nerwobólach (ischias).
Dawkowanie: Oleum
Eucalypti - 3-5 razy dziennie
4-10 kropel na szklankę wrzątku do inhalacji; 3 krople olejku 4–5 razy dziennie na miodzie lub
cukrze.
Olejek eukaliptusowy
jest dodawany do mazideł i maści rozgrzewających i przeciwbólowych w ilości
2-3%.
Olejek cynamonowy
Olejek eteryczny
cynamonowy Oleum Cinnamomi uzyskiwany jest głównie z dwóch gatunków
drzew: cynamonowiec cejloński - Cinnamomum zeylanicum Blume oraz
cynamonowiec wonny - Cinnamomum cassia Blume, oba należą do rodziny
wawrzynowatych Lauraceae.
Kora zawiera około 1-1,5%, natomiast liście 1,5-2%.
Skład chemiczny:
aldehyd cynamonowy C6H5CH:CHCHO (do 75%), aldehyd benzoesowy, aldehyd
dihydrocynamonowy, octan cynnamylu C9H9.C2H3O2, eugenol, kuminol. Olejek z
kory zawiera więcej aldehydu cynamonowego niż olejek z liści, natomiast
olejek z liści zawiera więcej eugenolu niż olejek z kory. Aldehyd cynamonowy
szybko utlenia się do kwasu cynamonowego.
Działanie: rozkurczowe, żółciopędne,
pobudzające wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego,
regulujące wypróżnienia, obniżające stężenie glukozy i cholesterolu we krwi,
upłynniające śluz w drogach oddechowych, przyśpieszające akcję serca i
częstotliwość oddychania, zwiększające ukrwienie mięśni, układu pokarmowego i
skóry, pobudzające krążenie mózgowe i w kończynach, wzmagające skurcze
macicy, obniżające gorączkę; wywierające wpływ przeciwbólowy i silnie odkażające.
Lotne składniki cynamonowca wydalane są z
powietrzem wydychanym oraz przez skórę. Cynamonowiec niszczy bakterie, grzyby
i roztocze. Upłynnia wydzielinę gruczołów łojowych zapobiegając zastojom i
zaczopowaniu ujść mieszków włosowych. Cynamonowiec przyśpiesza eliminację
toksyn z ustroju, w tym także ze skóry. Znosi ból brzucha, wzdęcia i kolki.
Zwiększa ukrwienie narządów płciowych i
percepcję wrażeń seksualnych, dlatego od dawna jest stosowany do leczenia
niemocy i oziębłości płciowej.
Przeciwwskazany dla kobiet ciężarnych, bowiem
działa poronnie.
Zastosowany na
skórę działa rozjaśniająco, odkażająco, ściągająco, pojędrniająco, likwiduje
ropnie, wypryski, zapobiega plamom potrądzikowym i przerostowi blizn.
Silny wpływ
przeciwbakteryjny wywierają nie tylko aldehydy i kwas cynamonowy, ale również
eugenol (zawarty również w olejku gożdzikowym), stosowany powszechnie w
stomatologii (o zapachu goździków korzennych). Eugenol działa odwaniająco i
przeciwgnilnie oraz przeciwbólowo, a po zastosowaniu miejscowym -
znieczulająco. Silnie ściąga pory skóry.
Siła odkażającego
działania eugenolu jest porównywalna z sublimatem (dwuchlorek rtęci).
Olejek cynamonowy Oleum
Cinnamomi: 3-4 krople 2-3 razy dziennie, w przeziębieniach 3 krople 4
razy dziennie na miodzie lub kostce cukru. Można dodawać do mleka z miodem.
Ponadto do kąpieli (choroby skóry, przebarwienia, zaburzenia krążenia,
depresja, osłabienie) i wcierania (rozcieńczyć z Linomagiem, olejkiem
migdałowym lub winogronowym w proporcji 1:1) przy reumatyzmie, artretyzmie,
wadliwym krążeniu, obrzękach kończyn i trądziku. Do profilaktyki i leczenia
grudek, krostek i plam potrądzikowych polecamy kompozycję: olejek cynamonowy
+ Linomag-płyn 1:1. Korzystnie działa również na skórę przy łuszczycy psoriasis.
Olejek anyżowy
Olejek anyżowy – Oleum
Anisi jest to bezbarwna lub jasnożółta ciecz, która krzepnie w niskiej
temperaturze. Posiada słodkawy smak i silny anetolowy zapach oraz posmak.
Uzyskiwany z biedrzeńca anyżu – Pimpinella anisum L. (Umbelliferae).
Roślina jest rozpowszechniona i uprawiana w Europie Południowej i
Południowo-Wschodniej, ponadto uprawiana w Europie Środkowej, Azji i Ameryce
Środkowej. Owoce anyżu zawierają 2-5% olejku eterycznego.
Skład chemiczny:
anetol (ok. 85-90%), chawikol, metylochawikol, aldehyd anyżowy, keton
anyżowy.
Działanie:
wykrztuśne, odkażające, mlekopędne, przeciwgnilne, odwaniające,
rozgrzewające, wiatropędne, rozkurczowe, przeciwpasożytnicze (odstrasza i
niszczy komary, wszy, pchły, roztocze, np. nużeńca, kleszcze, świerzbowca);
pobudzające wydzielanie śliny, soku żołądkowego, trzustkowego, żółci i soku
jelitowego. Małe dawki olejku pobudzają krążenie, tonizują serce i zwiększają
częstotliwość oddychania. Większe dawki olejku działają uspokajająco,
hipotensyjnie, a nawet nasennie (45 kropli olejku). Olejek wtarty w skórę i
błony śluzowe początkowo drażni, rozgrzewa, zwiększa ukrwienie, potem poraża
receptory bólowe działając znieczulająco.
Dawkowanie: 5
kropli 3-5 razy dziennie na miodzie lub cukrze. Do wcierania przy nerwobólach, mięśniobólach, stawobólach,
stłuczeniach, siniakach i przy przeziębieniu (po wymieszaniu z olejem
winogronowym lub alkoholem 40% w proporcji 1:2). Do wcierania w klatkę
piersiową i szyję przy nieżytach układu oddechowego. Wchodzi w skład mazideł
i maści przeciwreumatycznych i odstraszających pasożyty w ilości 5-10%.
Olejek tymiankowy
Olejek tymiankowy Oleum
Thymi jest otrzymywany z tymianku – Thymus vulgaris L. (Labiatae).
Ziele tymianku zawiera ok. 2-3,5% olejku eterycznego.
Olejek tymiankowy
to bezbarwna (silnie oczyszczony), czerwonawa lub żółta ciecz o silnym
tymolowym zapachu i ostrym, drażniącym smaku; zawiera tymol = thymolum
(do 40%), pinen, cymol, linalol i borneol.
Działanie:
antyseptyczne, dezynfekcyjne, silniejsze od krezolu i fenolu; przeciwgrzybicze,
przeciwbakteryjne, przeciwrobacze (stosowano, np. do zwalczania
bruzdogłowca), przeciwroztoczwe, odwaniające, przeciwgnilne, drażniące,
rozgrzewające, pobudzające wydzielanie soków trawiennych, silnie żółciopędne,
moczopędne, hamujące ośrodek i odruch kaszlu. Pobudza miesiączkowanie. W
dużych dawkach poraża ośrodkowy układ nerwowy. Wcierany w skórę powoduje
przekrwienie i rozgrzanie.
Farmakokinetyka:
olejek tymiankowy wchłania się z jelit do krwi w ciągu 30 minut. Jest
wydalany wraz z powietrzem wydychanym, z moczem (jako tymolosiarczan sodu),
żółcią, łojem i potem. Przy przedawkowaniu uszkadza narządy miąższowe i
powoduje śpiączkę.
Tymol zawarty w
olejku tymiankowym hamuje rozwój bakterii ropotwórczych nawet w roztworze
1:3000.
Wskazania: krztusiec,
kaszel, zapalenie zatok nosowych, bakteryjne zakażenia przewodu pokarmowego,
choroby pasożytnicze skóry (świerzbowiec, nużyca, wszawica). Zewnętrznie do
smarowania skóry w celu odstraszenia pasożytów. Dawniej stosowano do leczenia
cuchnących i trudno gojących się ran. Ponadto do inhalacji, płukania jamy
ustnej, gardła, przewodów usznych oraz narządów płciowych przy zakażeniu
bakteriami, wirusami, pierwotniakami, roztoczami i grzybami.
Dawkowanie: 3
krople 4-5 razy dziennie na miodzie lub cukrze. Do wcierania rozgrzewającego
po rozcieńczeniu z olejem winogronowym lub alkoholem 40% w proporcji 1:4; do
płukania: 3 krople olejku na szklankę wody, energicznie zamieszać.
Nie wcierać w
skórę nierozcieńczonego olejku tymiankowego!
Olejek lawendowy
Olejek lawendowy Oleum
Lavandulae jest bezbarwną lub żółtawą cieczą o silnym kolońskim zapachu i
gorzkawym posmaku. Uzyskiwany z kwiatów lawendy szerokolistnej Lavandula
latifolia (L.) Medik lub
lawendy wąskolistnej Lavandula angustifolia Mill. (Labiatae).
Kwiaty zawierają około 1,5-1,8% olejku eterycznego. Lawenda jest uprawiana w
całej Europie. Naturalnie występuje w Południowej Europie.
Skład chemiczny:
octan linalilu (do 60%), linalool, alkohol amylowy, borneol, geraniol, nerol.
Działanie:
odświeżające, odwaniające, rozkurczowe, wiatropędne, żółciopędne, pobudzające
wydzielanie soków trawiennych, rozgrzewające, przeciwbólowe, uspokajające,
nasenne, odkażające. Zastosowany zewnętrznie początkowo działa rozgrzewająco,
drażniąco, potem przeciwbólowo i znieczulająco. Olejek lawendowy zmniejsza
wrażliwość układu nerwowego na podniety, w większych dawkach działa
odurzająco
Wskazania:
neurastenia, migrena, bezsenność, bolesne wzdęcia, kołatanie serca, nerwica żołądka, bóle brzucha, bolesne
miesiączkowanie. Zewnętrznie: reumatyzm, artretyzm, trądzik, łuszczyca,
siniaki, stłuczenia, nerwobóle.
Dawkowanie: 5
kropli przed snem na miodzie (jako środek nasenny). 3 krople 3-4 razy
dziennie jako środek przeciwbólowy i uspokajający. Do wcierania
rozgrzewającego i przeciwbólowego w stanie nierozcieńczonym lub po
rozcieńczeniu z alkoholem 40% w proporcji 1:1.
Mentol
Mentol to alkohol
monoterpenowy, który jest zawarty (ok. 50%) w olejku eterycznym miętowym Oleum
Menthae.
Działanie:
znieczulające miejscowo, rozkurczowe, pobudzające oddychanie, osuszające
drogi oddechowe, przeciwwymiotne, wzmagające łaknienie, przeciwbólowe, antyseptyczne,
żółciopędne.
Pobudza
zakończenia nerwowe czucia zimna przez co wywołuje na błonach śluzowych i
skórze odczucie chłodu i znieczulenia. Posiada właściwości przeciwświądowe,
odświeżające i odwaniające. Działa rozszerzająco na naczynia krwionośne.
Hamuje ośrodek wymiotny.
Wskazania:
nudności, wymioty, bóle brzucha, skurcze żołądka i jelit, kolka żółciowa,
katar. Miejscowo stosowany jest w nerwobólach i w bólach stawów, ponadto do
zwalczania objawu świądu.
Dawkowanie:
doustnie można podawać 100-200 mg mentolu w proszkach lub w nalewce; jest
stosowany również do inhalacji, pędzlowania gardła, krtani (10-20% roztwory),
do wcierania w maściach 3-10%, w olejach 3-10%.
Nerol
Nerol, czyli
cis-3,7-Dimethyl-2,6-octadien-1-ol jest monoterpenem zawartym między innymi w
olejku różanym, bergamotowym, melisowym i lawendowym i olejku z Citrus bigaradia.
Nerol posiada właściwości antyseptyczne, dezodorujące,
przeciwwirusowe, uspokajające, przeciwdepresyjne, wykrztuśne, przeciwrobacze,
owadobójcze.
Borneol, izoborneol i kamfora
Borneol
(endo-1.7.7-trimethyl-bicyclo[2.2.1]heptan-2-ol; C10H18O;
Borneo Camphor), izoborneol (1,7,7-trimethyl-bicyclo(2.2.1)heptan-2-ol; C10H18O), kamfora
(1,7,7-trimethyl-bicyclo(2,2,1)heptan-2-one; C10H16O;
1,7,7-Trimethylbicyclo[2.2.1]-2-heptanone)
są to związki terpenowe sublimujące. Borneol można otrzymać z kamfory poprzez
redukcję wodorem. W organizmie borneol łatwo przekształca się z kolei w
kamforę (wskutek utlenienia). Są to składniki olejków eterycznych drzew
iglastych oraz olejku kamforowego.
Czyste substancje mają postać krystalicznej substancji.
Działanie:
pobudzające ośrodki naczynioruchowe, przyspieszające oddychanie, moczopędne,
przeciwskurczowe, przeciwbólowe, przeciwrobacze, napotne, żółciopędne.
Zastosowane miejscowo działają rozgrzewająco, przeciwbólowo, odkażająco.
Niszczą bakterie ropne.
Borneole i kamfora
po zastosowaniu na skórę początkowo wywołują uczucie schłodzenia, następnie
porażają receptory bólowe. Rozszerzają naczynia krwionośne powodując
zwiększone ukrwienie i zaczerwienienie. Hamują diapedezę, czyli przechodzenie
leukocytów do przestrzeni pozanaczyniowej.
Po podaniu
doustnym wchłaniają się z jelit do krwi i limfy. Ulegają stopniowemu
utlenieniu. Wydalane są wraz z moczem, potem i powietrzem wydychanym. Drażnią
kłębuszki nerkowe co zwiększa wydalanie moczu (wpływ moczopędny). Pobudzają
ośrodki korowe i w układzie nerwowym wegetatywnym. W dużych dawkach pobudzają
psychicznie i ruchowo. Po przedawkowaniu pojawiają się drgawki, gonitwa
myśli, utrata przytomności.
Zwiększają
wrażliwość ośrodka oddechowego na stężenie dwutlenku węgla. Powodują skurcz
brzusznych naczyń krwionośnych i rozszerzenie naczyń powierzchniowych. W
nadmiernie dużych dawkach hamują pracę serca, w dawkach leczniczych pobudzają
mięsień sercowy (następują silniejsze i szybsze skurcze). Rozszerzają
naczynia wieńcowe i zwiększają pobudliwość układu bodźcowo-przewodzącego serca.
Rozszerzają oskrzela, hamują ruchy perystaltyczne.
Zastosowanie:
nerwobóle, mięśniobóle, urazy kończyn, stany zapalne stawów i tkanek miękkich
okołostawowych, reumatyzm, artretyzm, przeziębienie.
Dawniej kamforę
stosowano: w przewlekłych niedomogach ośrodka oddechowego i
naczynioruchowego, w zapaściach po zatruciu narkotykami.
Dawkowanie:
100-300 mg doustnie. Dawniej kamfora była stosowana pozajelitowo –
domięśniowo w 20% roztworach olejowych Oleum camphoratum steril. 20%
(wstrzykiwano 5-10 ml takiego preparatu). Miejscowo borneol i kamforę można
stosować w postaci mazideł, maści i spirytusu 10-20%.
Linalol
Linalol (3,7-dimethyl-1,6-octadien-3-ol; C10H18O) jest to alkohol terpenowy o zapachu konwalii, występujący w znacznej ilości w olejku lawendowym, tymiankowym, kolendrowym i różanym.
W organizmie jest przekształcony w geraniol, potem do kwasu 1,5-dimethyl-1,5-hexadien-1,6-dikarboksylowego i 7-carboxy-3-methylokta-6-enoinowego kwasu. Posiada właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, odprężające, rozluźniające mięśnie. Pobudza procesy eliminacji szkodliwych metabolitów. Zastosowany miejscowo rozgrzewa i działa przeciwbólowo, zwiększa ukrwienie.
Terpineol
Terpineol jest to alkohol terpenowy o wzorze sumarycznym
C10H18O, 2-(4-Methyl-3-cyclohexenyl)-2-propanol,
zawarty w olejkach drzew iglastych, np. w olejku sosnowym, a także w olejku
herbacianym Malaleuca. Terpineol działa ogólnie pobudzająco,
przeciwzapalnie, wykrztuśnie, odkażająco, żółciopędnie, rozkurczowo, zwiększa
przenikanie składników lipofilnych z jelit do krwi i do skóry. Hamuje rozwój
wirusów, bakterii i grzybów. Zwiększa wydalanie moczu. Wcierany w skórę
działa miejscowo rozgrzewająco i przeciwbólowo.
Producent: Alpa, s. r. o.
Czechy
Velké Meziříčí 594 25
Hornoměstská 378
A l p a D y s
t r y b u c j a
Janusz Kurek
Biuro Handlowe
33-100 Tarnów
ul. Ostrogskich 5
tel/fax: 014 679 46 40
tel. kom. 0509-235-635
e-mail: biuro@alpamedical.pl
